Kısaca
Anlaşmalı boşanma, en az bir yıl sürmüş evliliklerde eşlerin boşanmanın kendisi ve tüm sonuçları üzerinde uzlaşarak aile mahkemesine birlikte başvurduğu ya da bir eşin açtığı davayı diğerinin kabul ettiği boşanma türüdür (TMK m. 166/3). Hakim iki eşi duruşmada bizzat dinler ve sunulan protokolü uygun bulursa boşanmaya karar verir. Eskişehir'de dava, eşlerden birinin yerleşim yerindeki ya da son altı aydır birlikte oturdukları yerdeki aile mahkemesinde açılır.
Anlaşmalı boşanmanın şartları
- Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır. Süre, evlenme tarihinden dava tarihine kadar hesaplanır.
- Eşler mahkemeye birlikte başvurmalı ya da bir eşin açtığı davayı diğer eş açıkça kabul etmelidir.
- Hakim, eşleri bizzat dinlemeli ve iradelerini serbestçe açıkladıklarına kanaat getirmelidir.
- Boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkında taraflarca kabul edilen düzenleme hakim tarafından uygun bulunmalıdır.
Evlilik bir yılı doldurmamışsa anlaşmalı boşanma yolu kapalıdır. Bu durumda genel boşanma sebebine ya da özel sebeplerden birine dayanılarak dava açılabilir; ancak eşlerin anlaşması tek başına yeterli olmaz, iddiaların ispatı gerekir.
Boşanma protokolünde neler yer almalı
Protokol, anlaşmalı boşanmanın omurgasıdır. Hakim protokolde değişiklik yapabilir; eşler bu değişikliği kabul ederse boşanmaya karar verilir. Protokolde düzenlenmesi gereken başlıklar:
- Müşterek çocukların velayeti ve velayeti almayan ebeveynle kişisel ilişki (hafta sonları, bayramlar, yaz tatili)
- İştirak nafakasının tutarı, ödeme günü ve yıllık artış yöntemi
- Yoksulluk nafakası talep edilip edilmediği
- Maddi ve manevi tazminat talepleri
- Taşınmaz, araç, banka hesapları ve ev eşyası dahil mal paylaşımı
- Ziynet eşyalarının durumu
- Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin kimde kalacağı
Protokolde açık bırakılan her konu, boşanmadan sonra yeni bir davanın konusu olabilir. Özellikle mal rejiminin tasfiyesine ilişkin feragat ve ödeme hükümlerinin tereddüde yer bırakmayacak açıklıkta yazılması gerekir.
Süreç adım adım
- Eşlerin talepleri görüşülür ve protokol taslağı hazırlanır.
- Protokol eşlerce imzalanır, dava dilekçesiyle birlikte aile mahkemesine sunulur.
- Mahkeme duruşma günü verir.
- Duruşmada eşler bizzat dinlenir; protokol hakim tarafından değerlendirilir.
- Boşanma kararı verilir, gerekçeli karar taraflara tebliğ edilir.
- Karar kesinleştikten sonra nüfus kaydına işlenir.
Süre, mahkemenin iş yüküne ve duruşma takvimine göre değişir. Dosyanın eksiksiz hazırlanması, çoğu zaman tek duruşmada karar verilmesini sağlar. Taraflar kanun yoluna başvurmaktan feragat ederse karar daha kısa sürede kesinleşir.
Duruşmaya eşlerin bizzat katılması
Anlaşmalı boşanmada hakimin eşleri bizzat dinlemesi kanuni bir şarttır. Avukatlar dosyayı yürütür ve duruşmada eşlerle birlikte bulunur; ancak eşlerin iradesini hakim karşısında kendilerinin açıklaması gerekir.
Eşlerden biri yurt dışında ya da başka bir şehirdeyse dinlemenin nasıl yapılacağı mahkemenin takdirindedir. Duruşma tarihinin bu durum gözetilerek planlanması, sürecin uzamasını önler.
Sık sorulan sorular
Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin mahkemeye birlikte başvurması veya birinin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi, hakimin eşleri duruşmada bizzat dinlemesi ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemenin hakimce uygun bulunması gerekir (TMK m. 166/3).
Protokolde velayet ve kişisel ilişki düzeni, iştirak ve yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat, mal paylaşımı ve yargılama giderleri açıkça yazılır ve iki eş tarafından imzalanır. Belirsiz bırakılan her madde, hakimin protokolü onaylamamasına ya da boşanmadan sonra ayrı bir davaya yol açabilir.
Protokol eksiksiz hazırlanmış ve her iki eş duruşmaya katılmışsa dava genellikle tek duruşmada karara bağlanır. Hakimin protokolde değişiklik istemesi ya da eşlerden birinin duruşmaya gelmemesi süreci uzatabilir.
Hayır. TMK m. 166/3 anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olmasını arar. Bir yıl dolmadan açılan dava, boşanma sebeplerinin ispatına dayalı çekişmeli dava olarak görülür.
Evet. Karar verilmeden önce duruşmada protokolü kabul etmediğinizi bildirebilirsiniz. Bu durumda dava anlaşmalı boşanma olarak sonuçlanmaz ve genel hükümlere göre devam eder.
Eşler, yoksulluk nafakası ile maddi ve manevi tazminat taleplerinden karşılıklı olarak vazgeçebilir; vazgeçmenin protokolde açıkça yazılması gerekir. İştirak nafakası ise çocuğa ilişkin olduğundan hakim, çocuğun yararına aykırı bir düzenlemeyi onaylamaz.
Mümkündür, ancak hakimin iki eşi de bizzat dinlemesi şarttır. Yurt dışındaki eşin duruşmaya gelmesi ya da dinlenmenin başka bir yolla yapılması mahkemenin değerlendirmesine bağlıdır; duruşma tarihinin bu duruma göre planlanması gerekir.
İlgili rehber yazıları
- Boşanma davası için gerekli belgelerDava açmak için istenen belgeler, anlaşmalı boşanma protokolü ve velayet, nafaka, mal paylaşımı taleplerini destekleyen deliller.
- Boşanma dilekçesi nasıl yazılır?Dava dilekçesinde bulunması gereken bölümler, talepler, deliller ve dilekçede yapılan hataların sonradan düzeltilememe riski.
- Boşanma davası masrafları ve avukatlık ücretiHarçlar, gider avansı, avukatlık ücretinin nasıl belirlendiği, yargılama giderlerini kimin ödediği ve adli yardım.
Bu sayfa, Eskişehir'de boşanma davalarına bakan Av. Tunahan Gök tarafından Türk Medeni Kanunu ve güncel Yargıtay uygulaması esas alınarak hazırlandı. Av. Tunahan Gök, Eskişehir Barosu'na kayıtlıdır; Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur. Hakkında
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; her dosyanın koşulları farklıdır ve somut durum için hukuki değerlendirme gerekir.