Kısaca
Boşanma hukukunda üç tür nafaka vardır: dava süresince bağlanan tedbir nafakası (TMK m. 169), boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşe bağlanan yoksulluk nafakası (TMK m. 175) ve velayet kendisine verilmeyen ebeveynin çocuğun giderlerine katılması için ödediği iştirak nafakası (TMK m. 182). Tutar, tarafların gelir ve ihtiyaçlarına göre hakkaniyetle belirlenir; koşullar değişirse artırılması, azaltılması veya kaldırılması istenebilir.
Nafaka türleri
- Tedbir nafakası: Boşanma davası süresince eşin ve çocukların geçimi için bağlanır. Kusur aranmaz; dava tarihinden itibaren işler ve karar kesinleşinceye kadar devam eder.
- Yoksulluk nafakası: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan eşe, diğer eşin mali gücü oranında süresiz olarak bağlanabilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.
- İştirak nafakası: Velayet kendisine verilmeyen ebeveynin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmasıdır. Kural olarak çocuk ergin oluncaya kadar sürer.
Nafaka tutarı nasıl belirlenir
Kanunda nafaka için bir hesap formülü yoktur. Hakim, somut olayın koşullarına göre hakkaniyete uygun bir tutar belirler. Değerlendirilen başlıca unsurlar:
- Tarafların gelirleri, mal varlıkları ve borçları
- Nafaka isteyenin ihtiyaçları ve evlilik süresince alışık olduğu yaşam düzeyi
- Çocuğun yaşı, okul, sağlık ve özel ihtiyaçları
- Nafaka yükümlüsünün kendi zorunlu giderleri
Mahkeme, tarafların ekonomik ve sosyal durumunu çoğunlukla kolluk araştırması, SGK ve tapu kayıtları gibi resmi kayıtlarla tespit eder.
Nafakanın artırılması, azaltılması ve kaldırılması
Tarafların mali durumlarının değişmesi ya da hakkaniyetin gerektirmesi halinde nafakanın artırılması veya azaltılması istenebilir. Hakim, tarafların istemi üzerine gelecek yıllarda nafakanın hangi oranda artırılacağını da karara bağlayabilir (TMK m. 176).
Yoksulluk nafakası; alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden kalkar. Alacaklının evlenmeksizin fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi halinde mahkeme kararıyla kaldırılır.
Ödenmeyen nafaka
Mahkeme kararıyla bağlanan nafaka ilamlı icra yoluyla takip edilir. Birikmiş nafaka alacakları için icra takibi yapılabileceği gibi, nafaka borcunu ödemeyen kişi hakkında alacaklının şikayeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilebilir (İİK m. 344). Borç ödendiğinde tazyik hapsi sona erer.
Sık sorulan sorular
Kanunda sabit bir tutar yoktur. Hakim; nafaka isteyen tarafın ihtiyacını, ödeyecek tarafın gelir ve mali gücünü, çocuğun yaşı ve eğitim giderlerini birlikte değerlendirerek hakkaniyete uygun bir tutar belirler. Bu nedenle gelir ve gider belgelerinin dosyaya eksiksiz sunulması tutarı doğrudan etkiler.
Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olmak ve boşanmada kusurunun diğer eşten daha ağır olmaması gerekir (TMK m. 175). Nafaka ödeyecek eşin kusurlu olması şart değildir; nafaka süresiz olarak toptan veya irat biçiminde bağlanabilir.
Tedbir ve iştirak nafakası için eşin çalışması tek başına engel değildir. Yoksulluk nafakasında ise gelirin, boşanan eşi yoksulluğa düşmekten koruyacak düzeyde olup olmadığına bakılır; düzenli ve yeterli gelir varsa yoksulluk nafakası bağlanmayabilir.
Tedbir nafakası dava tarihinden itibaren işler. Yoksulluk ve iştirak nafakası ise kural olarak boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren başlar ve tedbir nafakasının yerini alır.
Kararda artış oranı belirlenmişse, örneğin ÜFE veya TÜFE oranında, nafaka her yıl bu orana göre artar. Kararda böyle bir hüküm yoksa artış için nafaka artırım davası açılması gerekir.
Nafaka kendiliğinden kalkmaz. Yükümlü, mali durumunun kalıcı biçimde kötüleştiğini ileri sürerek nafakanın azaltılması veya kaldırılması davası açabilir; dava sonuçlanana kadar mevcut karar geçerlidir.
İlgili rehber yazıları
- Boşanma dilekçesi nasıl yazılır?Dava dilekçesinde bulunması gereken bölümler, talepler, deliller ve dilekçede yapılan hataların sonradan düzeltilememe riski.
- Aldatma nedeniyle boşanma davasıZina ve sadakat yükümlülüğünün ihlali: hangi yolla dava açılır, hangi deliller kullanılır, süreler ve tazminat.
- Boşanma davası masrafları ve avukatlık ücretiHarçlar, gider avansı, avukatlık ücretinin nasıl belirlendiği, yargılama giderlerini kimin ödediği ve adli yardım.

Bu sayfa, Eskişehir'de boşanma davalarına bakan Av. Tunahan Gök tarafından Türk Medeni Kanunu ve güncel Yargıtay uygulaması esas alınarak hazırlandı. Av. Tunahan Gök, Eskişehir Barosu'na kayıtlıdır; Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur. Hakkında
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; her dosyanın koşulları farklıdır ve somut durum için hukuki değerlendirme gerekir.