Kısaca
Boşanma davası için barodan avukat, baronun adli yardım bürosuna başvurularak istenir. Avukatlık ücretini ve yargılama giderlerini ödeme gücü olmayan kişi, mali durumunu gösteren belgelerle büroya başvurur; büro talebi uygun bulursa bir avukat görevlendirir (Avukatlık Kanunu m. 176 ve devamı). Harç ve yargılama giderleri için ise davanın açılacağı mahkemeden adli yardım istenir (HMK m. 334). Ceza davalarındaki zorunlu müdafilik boşanma davasında uygulanmaz; boşanmada avukat ancak adli yardım yoluyla görevlendirilir.
Adli yardımın iki yolu
- Baronun adli yardım bürosu: Avukatlık ücretini karşılayamayan kişiye avukat görevlendirilmesi. Avukatlık Kanunu m. 176-181 hükümlerine göre her baro bünyesinde yürütülür.
- Mahkemeden adli yardım: Harç ve yargılama giderlerinden geçici olarak muaf tutulma; gerekirse ücreti sonradan Devlet Hazinesinden ödenmek üzere avukat temin edilmesi (HMK m. 334-340).
İki yol birbirini dışlamaz. Barodan avukat görevlendirilen kişi, dava açılırken harç ve giderler için mahkemeden ayrıca adli yardım isteyebilir.
Kimler yararlanabilir
Kanun, kendisini ve ailesini geçindirme bakımından önemli bir sıkıntıya düşmeden yargılama giderlerini kısmen veya tamamen ödeyemeyecek durumdaki kişilere adli yardım imkanı tanır. Ayrıca talebin dayanaktan yoksun olmaması ve dava açma hakkının açıkça kötüye kullanılmaması gerekir (HMK m. 334).
Baroya yapılan başvuruda da belirleyici olan, başvuranın avukatlık ücretini karşılayacak mali gücünün bulunmamasıdır. Değerlendirme başvuranın gelirine, mal varlığına ve bakmakla yükümlü olduğu kişilere göre yapılır.
Baroya başvuru ve istenen belgeler
- Başvuru, davanın görüleceği yerdeki baronun adli yardım bürosuna yapılır.
- Başvuranın kimliği, uyuşmazlığın kısa açıklaması ve mali durumunu gösteren belgeler sunulur.
- Büro talebi inceler; uygun bulursa dosyayı takip edecek bir avukat görevlendirir.
- Görevlendirilen avukat, başvuranla birlikte dava dilekçesini hazırlar ve davayı yürütür.
Mali durumu göstermek için genellikle gelir durumunu gösteren resmi belgeler, SGK hizmet dökümü ve e-Devlet'ten alınan tapu ve araç kaydı sorgu sonuçları istenir. Belge listesi barodan baroya değişebileceğinden başvurmadan önce ilgili baronun adli yardım bürosundan öğrenilmesi yerinde olur.
Mahkemeden adli yardım: harç ve giderler
Adli yardım talebi, dava açılmadan önce ya da dava dilekçesiyle birlikte, davanın görüleceği mahkemeye yapılır. Talep eden, iddiasını destekleyen bilgi ve belgelerle birlikte mali durumunu gösteren belgeleri sunar (HMK m. 336). Kabul halinde kapsam şunlardır (HMK m. 335):
- Yargılama harç ve masraflarından geçici olarak muaf tutulma
- Teminat göstermekten muaf tutulma
- Gerekiyorsa ücreti sonradan Devlet Hazinesinden ödenmek üzere avukat temin edilmesi
- Yargılama giderlerinin Devlet tarafından avans olarak ödenmesi
Ceza davasındaki zorunlu müdafilikten farkı
Ceza Muhakemesi Kanunu'na göre bazı durumlarda şüpheli veya sanığa baro tarafından kendiliğinden müdafi atanır. Bu sistem yalnız ceza yargılamasına özgüdür. Boşanma davası bir hukuk davasıdır; burada avukat kendiliğinden atanmaz, adli yardım bürosuna ya da mahkemeye başvurulması gerekir.
Şiddet gibi bir olay nedeniyle ayrıca ceza soruşturması yürüyorsa, oradaki avukat görevlendirmesi CMK hükümlerine tabidir ve boşanma davasını kapsamaz.
Sık sorulan sorular
Davanın görüleceği yerdeki baronun adli yardım bürosuna kimlik ve mali durumu gösteren belgelerle başvurulur. Büro, başvuranın avukatlık ücretini karşılayacak gücü olup olmadığını inceler ve talebi uygun bulursa dosyayı takip edecek bir avukat görevlendirir (Avukatlık Kanunu m. 176 ve devamı).
Başvuranın avukatlık ücretini ve yargılama giderlerini kendisini ve ailesini geçim sıkıntısına düşürmeden karşılayamayacak durumda olması ve talebin dayanaktan yoksun olmaması gerekir. Mali durum gelir, mal varlığı ve bakmakla yükümlü olunan kişiler birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Kimlik belgesi ve mali durumu gösteren belgeler istenir; bunlar genellikle gelir durumunu gösteren resmi belgeler, SGK hizmet dökümü ve tapu ve araç kaydı sorgu sonuçlarıdır. Belge listesi barodan baroya değişebilir.
Evet. Adli yardım bürosunca görevlendirilen avukat, anlaşmalı veya çekişmeli boşanma davasını ve buna bağlı velayet, nafaka ve tazminat taleplerini takip eder. Ceza davalarındaki zorunlu müdafilikten farklı olarak, boşanmada görevlendirme ancak başvuru üzerine yapılır.
Evet. Mahkeme adli yardım talebini kabul ederse harç ve yargılama giderleri ödenmeden dava yürütülür (HMK m. 335). Bu muafiyet geçicidir; giderlerin yargılama sonunda kimden alınacağı ayrıca belirlenir.
Boşanma davası masrafları
Bu sayfa, Eskişehir'de boşanma davalarına bakan Av. Tunahan Gök tarafından Türk Medeni Kanunu ve güncel Yargıtay uygulaması esas alınarak hazırlandı. Av. Tunahan Gök, Eskişehir Barosu'na kayıtlıdır; Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur. Hakkında
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; her dosyanın koşulları farklıdır ve somut durum için hukuki değerlendirme gerekir.