Kısaca
Anlaşmalı boşanma, dilekçe ve protokol eksiksiz hazırlanmışsa çoğunlukla tek duruşmada sonuçlanır; duruşma günü mahkemenin iş yüküne göre davanın açılmasından itibaren birkaç hafta ile birkaç ay içinde verilir. Çekişmeli boşanmada ise dilekçeler aşaması, ön inceleme, tanık ve delillerin toplandığı tahkikat ve karar aşamaları bulunduğundan ilk derece yargılaması uygulamada çoğunlukla bir yılı aşar; kanun yollarına başvurulması halinde toplam süre uzar. Boşanma kararı, kesinleşmeden hüküm doğurmaz.
Anlaşmalı boşanmada süreç
- Dava dilekçesi ve iki eşin imzaladığı protokol aile mahkemesine sunulur, harç ve gider avansı yatırılır.
- Mahkeme duruşma günü verir. Bu süreyi mahkemenin iş yükü belirler.
- Duruşmada hakim eşleri bizzat dinler; boşanma iradesinin serbestçe açıklandığına ve protokolün uygun olduğuna kanaat getirirse boşanmaya karar verir (TMK m. 166/3).
- Gerekçeli karar yazılır ve taraflara tebliğ edilir.
- İstinaf süresi dolduğunda ya da taraflar kanun yolundan feragat ettiğinde karar kesinleşir; mahkeme kararı nüfus müdürlüğüne bildirir.
Çekişmeli boşanmada yargılama aşamaları
Çekişmeli boşanma davası Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun yazılı yargılama usulüne göre görülür. Her aşamanın kendine özgü süreleri vardır:
- Dilekçeler aşaması: Davalı, dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevap verir; ardından cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri için de ikişer haftalık süreler işler.
- Ön inceleme duruşması: Uyuşmazlık konuları belirlenir, deliller toplanmaya başlanır ve taraflar sulhe teşvik edilir.
- Tahkikat: Tanıklar dinlenir, kurum kayıtları getirtilir; velayet söz konusuysa sosyal inceleme raporu, mali konularda gerekirse bilirkişi incelemesi yaptırılır.
- Sözlü yargılama ve karar: Taraflar son beyanlarını sunar, hakim kararını açıklar.
İlk derece kararına karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde bölge adliye mahkemesine istinaf yoluyla başvurulabilir. İstinaf kararına karşı da iki haftalık süre içinde Yargıtay'a temyiz yoluna gidilebilir. Her kanun yolu aşaması, ilgili dairenin iş yüküne göre aylar sürebilir.
Süreyi uzatan etkenler
- Tebligat sorunları: Karşı tarafın adresinin bilinmemesi veya yurt dışında bulunması, dilekçelerin tebliğini aylarca geciktirebilir.
- Tanık sayısı ve tanıkların farklı şehirlerde bulunması
- Velayet talebi olan davalarda sosyal inceleme raporunun hazırlanması
- Gelir ve mal varlığının tespiti için kurumlara yazılan müzekkerelerin cevaplanması veya bilirkişi incelemesi
- Karşı dava açılması ve davaların birleştirilmesi
- Mahkemenin genel iş yükü ve duruşma aralıkları
Süreci kısaltabilecek adımlar
- Delillerin ve tanıkların dilekçelerle birlikte eksiksiz bildirilmesi; sonradan delil gösterme imkanı sınırlıdır.
- Karşı tarafın güncel adresinin doğru bildirilmesi
- Evlilik en az bir yıl sürmüşse ve eşler sonradan tüm konularda uzlaşırsa, çekişmeli davanın anlaşmalı boşanmaya dönüştürülmesi
- Karar sonrasında taraflar kanun yoluna gitmeyecekse, istinaf hakkından feragat edilmesi
Dava sürerken ne olur
Boşanma kararı kesinleşinceye kadar evlilik hukuken devam eder. Bu süre içinde hakim, dava açılınca kendiliğinden eşlerin barınması, geçimi, mallarının yönetimi ve çocukların bakımı için gerekli geçici önlemleri alır (TMK m. 169). Tedbir nafakası ve çocuğun dava süresince kiminle kalacağı bu önlemler kapsamında belirlenir; yargılama uzasa da bu konular karar verilmesini beklemez.
Sık sorulan sorular
Kesin bir süre verilemez; ilk derece yargılaması uygulamada çoğunlukla bir yılı aşar. Tanık sayısı, sosyal inceleme ve bilirkişi incelemesi ihtiyacı, tebligat sorunları ve istinaf ile temyiz aşamalarına gidilip gidilmediği toplam süreyi belirler.
Evlilik en az bir yıl sürmüşse, eşler birlikte başvurur veya birinin davasını diğeri kabul ederse ve boşanmanın tüm sonuçlarında anlaşmışlarsa, anlaşmalı boşanma davası çoğunlukla tek duruşmada karara bağlanır. İki eşin de duruşmada hakim tarafından bizzat dinlenmesi şarttır.
Gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki haftalık istinaf süresi içinde başvuru yapılmazsa karar kesinleşir. Taraflar kanun yolundan feragat ederse karar daha kısa sürede kesinleşebilir.
Çekişmeli davada usulüne uygun tebligat yapılmışsa yargılama davalının yokluğunda da devam eder. Anlaşmalı boşanmada ise eşlerin bizzat dinlenmesi gerektiğinden, eşlerden biri gelmezse anlaşmalı boşanma kararı verilemez.
Hayır. Boşanma kararı kesinleşinceye kadar evlilik devam eder ve yeni bir evlilik yapılamaz.
Bu sayfa, Eskişehir'de boşanma davalarına bakan Av. Tunahan Gök tarafından Türk Medeni Kanunu ve güncel Yargıtay uygulaması esas alınarak hazırlandı. Av. Tunahan Gök, Eskişehir Barosu'na kayıtlıdır; Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur. Hakkında
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; her dosyanın koşulları farklıdır ve somut durum için hukuki değerlendirme gerekir.